LUZ — gra karciana do druku, która daje pretekst do rozmowy z nastolatkiem
Nie każda ważna rozmowa musi zaczynać się od pytania: „Co się z tobą dzieje?”. Czasem łatwiej zacząć od wspólnej gry.
Zobacz graficzny skrót zasad gry LUZ
Zobacz szczegółowy opis kart, doboru talii oraz przebiegu rozgrywki
Szkoła, presja ocen, przyjaźnie, prywatność, Internet i potrzeba samodzielności — to sprawy, które bywają trudne do poruszenia przy rodzinnym stole. Rodzic chce zrozumieć. Nastolatek nie zawsze ma ochotę odpowiadać. Rozmowa szybko może zamienić się w serię pytań albo skończyć krótkim „nie wiem”.
LUZ to gra karciana dla rodzica i nastolatka od 12. roku życia. Pozwala spotkać się przy wspólnym zadaniu: ogarniać sprawy, udzielać wsparcia i radzić sobie z chaosem. Ważne tematy pojawiają się na kartach, więc nie trzeba samodzielnie wymyślać, od czego zacząć.
To pełnoprawna rozgrywka: dobierasz karty, dopasowujesz wsparcia, przeszkadzasz przeciwnikowi i próbujesz wygrać. Przy okazji poznajecie komunikaty, które mogą przydać się również poza grą.
Pobierz grę LUZ w PDF, wydrukuj karty i znajdźcie swój sposób na wspólny czas.
Wspólna gra, która zostawia miejsce na rozmowę
„Najpierw słucham”. „Możesz poprosić o pomoc”. „Zapytaj, zanim wejdziesz”.
Takie zdania łatwo przeczytać. Trudniej czasem wypowiedzieć je w napiętej sytuacji. Gra LUZ umieszcza je w codziennej, lekkiej interakcji — pomiędzy dobieraniem karty a planowaniem następnego ruchu.
Karta może wywołać śmiech, komentarz albo krótkie: „U nas też tak bywa”. Może też pomóc rodzicowi zauważyć własny nawyk i powiedzieć: „Rzeczywiście, czasem pytam o wszystko od razu po twoim powrocie”.
Nie trzeba się zwierzać, tłumaczyć swoich wyborów ani odpowiadać na osobiste pytania. Można po prostu grać. Rozmowa jest możliwością, a nie warunkiem wykonania ruchu.
Ta gra o emocjach i relacjach daje okazję do:
- wspólnego spędzenia czasu z nastolatkiem;
- zauważenia różnych sposobów udzielania wsparcia;
- poruszenia tematów prywatności, granic, presji i przyjaźni;
- poznania gotowych zdań ułatwiających komunikację rodzica z dzieckiem;
- spojrzenia na trudną sytuację z innej perspektywy.
Dla kogo jest gra LUZ?
LUZ jest przeznaczony dla dwóch graczy od 12. roku życia. Powstał z myślą o wspólnej grze rodzica z nastolatkiem, szczególnie w wieku 12–18 lat.
To propozycja dla osób szukających gry rodzinnej do druku, która łączy prostą mechanikę z tematami bliskimi dorastającym dzieciom. Może zainteresować rodziców, którzy zastanawiają się:
- Jak rozmawiać z nastolatkiem bez ciągłego wypytywania?
- Jak zacząć rozmowę o emocjach i trudnościach w szkole?
- Jak poruszyć temat prywatności, granic i samodzielności?
- Jak wspierać nastolatka, zamiast od razu dawać rady?
Nie trzeba znać terminów psychologicznych ani mieć doświadczenia z rozbudowanymi grami planszowymi. Pomagają krótkie opisy działania umieszczone bezpośrednio na kartach.
Co znajdziesz w grze? 212 kart do pobrania
Pełna kolekcja obejmuje 212 kart, z których przygotowujesz mniejszą talię do konkretnej rozgrywki.
|
Rodzaj kart |
Liczba w kolekcji |
Do czego służą? |
|
Sprawy |
48 |
Dwie kopie każdej z 24 różnych spraw, które próbujesz ogarnąć. |
|
Przypisane wsparcia |
72 |
Pomagają w konkretnej sprawie albo usuwają jej chwilowy chaos. |
|
Chwilowe chaosy |
72 |
Utrudniają przeciwnikowi ogarnięcie pasującej sprawy. |
|
Zwykłe wsparcia uniwersalne |
10 |
Pasują do każdej sprawy i zawierają krótkie treści psychoedukacyjne. |
|
Trwałe wsparcia |
4 |
Od razu ogarniają sprawę i chronią ją przed kolejnymi atakami. |
|
Trwałe chaosy |
4 |
Blokują sprawę; gracz może poświęcić ruch na porzucenie całego układu. |
|
Karty specjalne |
2 |
Pozwalają zamienić się kartami na rękach albo przejąć ogarniętą sprawę. |
Tematy bliskie nastolatkom
Wśród 24 spraw znajdziesz między innymi:
- „Wszystko na jutro” — nadmiar zadań i obowiązków;
- „Nie mogę zawieść” — presję oczekiwań;
- „Spotkanie beze mnie” — poczucie pominięcia;
- „Pytania od progu” — potrzebę odpoczynku przed rozmową;
- „Bez pukania” — prywatność i własną przestrzeń;
- „Chcę spróbować sam” — samodzielność;
- „Zaraz wybuchnę” — narastające napięcie;
- „Nie wierzę w siebie” — zwątpienie we własne możliwości;
- „Screen poszedł dalej” — naruszenie prywatności w internecie;
- „Tylko ja się staram” — brak wzajemności w relacji.
Wybieracie konkretne sprawy, a nie obowiązkowe pakiety tematów. Dzięki temu możecie przygotować talię odpowiadającą temu, co chcecie mieć w swojej rozgrywce.
Psychoedukacja na kartach — krótkie komunikaty zamiast wykładu
Dziesięć zwykłych wsparć uniwersalnych pokazuje sposoby reagowania, które można wykorzystać w różnych rozmowach.
Na przykład:
Najpierw słucham
„Chcesz, żebym posłuchał, pomógł pomyśleć czy coś zrobił?”
Wsparcie nie zawsze oznacza dawanie rad.
Pomoc za zgodą
„Mam pomysł. Chcesz go usłyszeć?”
Pytanie o zgodę zostawia drugiej osobie wpływ na rozmowę.
Naprawa zamiast wymówek
„Przerwałem. Przepraszam. Teraz słucham.”
Dorosły też może przeprosić i zmienić zachowanie.
Treści dotyczą słuchania, emocji, granic, proszenia o pomoc i naprawiania nieporozumień. Ich omawianie nie jest obowiązkowe. Można zauważyć jedno zdanie, zapamiętać je i wrócić do niego później.
[Pobierz grę o emocjach i relacjach LUZ – Instrukcja do kart]
Jak przygotować talię 62 kart?
Nie gracie wszystkimi 212 kartami jednocześnie. Do jednej partii potrzebujecie jednej wspólnej talii 62 kart.
- Wybierzcie sześć różnych numerów spraw. Przy każdym numerze weźcie wszystkie osiem przypisanych kart: dwie kopie sprawy, trzy wsparcia i trzy chwilowe chaosy. Razem 48 kart.
- Dodajcie wszystkie dziesięć zwykłych wsparć uniwersalnych. Macie 58 kart.
- Dodajcie jedno trwałe wsparcie i jeden trwały chaos. Macie 60 kart.
- Dodajcie obie karty specjalne. Talia jest gotowa — liczy 62 karty.
Nie trzeba pamiętać przypisań. W spisie znajdują się wszystkie nazwy i numery oraz przykład gotowej talii na pierwszą partię.
[Pobierz spis kart i przepis na pierwszą talię]
Jak grać w LUZ? Zasady w skrócie
Ogarnij trzy sprawy
Wygrywa osoba, która jako pierwsza ma przed sobą trzy różne ogarnięte sprawy. Każda potrzebuje:
- dwóch zwykłych wsparć — przypisanych, uniwersalnych lub po jednym z każdego rodzaju;
- albo jednego trwałego wsparcia.
Najpierw ruch, potem dobieranie
Każdy zaczyna z pięcioma kartami na ręce. Na początku stół jest pusty — karty spraw również znajdują się w potasowanej talii.
W swojej turze wykonujesz jeden ruch:
- zagrywasz jedną kartę;
- odrzucasz od jednej do trzech kart z ręki;
- albo porzucasz własną sprawę wraz ze wszystkimi dołożonymi kartami.
Dopiero po ruchu dobierasz do pięciu kart na ręce.
Wyłożenie sprawy zużywa ruch. Wsparcie możesz dołożyć do niej w innej turze.
Wsparcie i chaos znoszą się po jednej karcie
Wsparcia zagrywasz na swoje sprawy, a chaosy na sprawy przeciwnika.
Jeśli przy sprawie leży chwilowy chaos, zagrane wsparcie usuwa jeden chaos — obie karty trafiają do odrzuconych. Jeśli chaosu nie ma, wsparcie pozostaje przy sprawie.
Podobnie działa atak: chwilowy chaos usuwa jedno zwykłe wsparcie przeciwnika. Jeśli wsparć nie ma, chaos zostaje przy sprawie.
Przy jednej sprawie mogą leżeć najwyżej dwa zwykłe wsparcia albo dwa chwilowe chaosy.
Dopasowuj numery, nie domysły
Karty przypisane muszą pasować numerem do sprawy. Przykładowo W07-2 pasuje do S07. Podobieństwo nazw nie wystarczy.
Wsparcia uniwersalne pasują do każdej sprawy, ale nie dają trwałej ochrony — przeciwnik może je usunąć chaosem.
Dwie karty specjalne zmieniają sytuację przy stole
Zmiana perspektywy pozwala zamienić całą pozostałą rękę z ręką przeciwnika.
Przechwyt rozwiązania pozwala przejąć ogarniętą sprawę razem z jej dwoma zwykłymi wsparciami, jeśli masz wolne miejsce i nie masz już tej samej sprawy. Spraw chronionych trwałym wsparciem nie można przejmować.
Pełne warunki zagrywania kart znajdziesz w jednostronicowej instrukcji z wizualnymi przykładami.
Pobierz, wydrukuj i zacznijcie grać
Do pobrania są trzy pliki PDF:
|
Plik |
Zawartość |
|
212 kart na 24 stronach A4, z oznaczeniami dopasowania i opisami działania. |
|
|
Jedna strona A4 z zasadami i przykładowymi kartami. |
|
|
Dwie strony A4 z pełnym wykazem oraz przygotowaniem talii 62 kart krok po kroku. |
Karty mają białe tło, czarno-białe ilustracje konturowe i linie cięcia. Projekt ogranicza zużycie kolorowego tuszu.
Wydrukuj karty jednostronnie, w skali 100%, bez dopasowania do strony, i wytnij je po liniach. Możesz włożyć je do koszulek z jednakowym, nieprzezroczystym tyłem — dzięki temu wszystkie karty będą trudniejsze do rozpoznania od spodu.
[Pobierz 212 kart LUZ w PDF]
[Pobierz instrukcję A4]
[Pobierz spis kart i dobór talii]
Najczęstsze pytania
Czy nastolatek musi mówić o swoich problemach?
Nie. Nie trzeba opowiadać o sobie, odpowiadać na osobiste pytania ani uzasadniać wyboru karty. Gra daje pretekst do rozmowy, ale pozwala również po prostu wspólnie grać.
Czy LUZ jest grą terapeutyczną?
LUZ to gra rodzinna z treściami psychoedukacyjnymi. Nie jest testem psychologicznym, narzędziem diagnostycznym ani zamiennikiem terapii. Wybór karty nie pozwala rozpoznać, co przeżywa gracz.
Czy trzeba wydrukować wszystkie karty?
Do rozgrywki potrzebujecie 62 kart dobranych według spisu. Pełna kolekcja daje możliwość zmiany spraw między partiami. Przed drukowaniem wybranych stron sprawdźcie, czy obejmują wszystkie potrzebne karty.
Czy można zmieniać tematy gry?
Tak. Między partiami można wymieniać wybrane sprawy wraz z ich przypisanymi wsparciami i chaosami. Trzeba zachować skład talii opisany w instrukcji.
Czy grę trzeba zatrzymywać, żeby omawiać karty?
Nie. Komentarz może pojawić się spontanicznie. Nie jest potrzebny do wykonania ruchu i nie powinien być wymagany od drugiej osoby.
Zacznijcie od gry. Zostawcie miejsce na rozmowę.
Nie musicie wybierać od razu najtrudniejszego tematu. Możecie zacząć od kilku spraw, które wydają się wam znajome, rozdać karty i sprawdzić, jak wam się razem gra.
Pobierz LUZ — grę karcianą do druku dla rodziców i nastolatków. Wspólny czas, proste zasady i ważne tematy na kartach.
Wspierane przez PomocnaPsychologia.pl
Potrzebujesz porozmawiać o wychowaniu nastolatka?
Częste kłótnie, wycofanie, trudności z ustalaniem granic albo poczucie, że coraz trudniej wam się porozumieć? Nie musisz mieć gotowego pytania ani wiedzieć, od czego zacząć.
Umów rozmowę online z Piotrem Śliżewskim przez Google Meet. To przestrzeń, żeby spokojnie opowiedzieć o swojej sytuacji, przyjrzeć się trudnościom w relacji z nastolatkiem i zastanowić się nad możliwymi kolejnymi krokami.
Zapraszam do zobaczenia innych gier i materiałów psychoedukacyjnych:
