Niektóre książki czytasz i odkładasz na półkę. Inne zostają z Tobą w codziennych sytuacjach – w rozmowach, reakcjach, momentach napięcia, kiedy nagle łapiesz się na tym, że „to już gdzieś widziałeś”. W co grają ludzie. Psychologia stosunków międzyludzkich Eric Berne to właśnie jedna z takich książek.

Nie dlatego, że daje gotowe odpowiedzi. Raczej dlatego, że zaczyna zadawać inne pytania. Sprawia, że zwykłe rozmowy przestają być oczywiste, a relacje – tak proste, jak się wcześniej wydawały. Nagle zaczynasz dostrzegać, że pod tym, co mówimy, często kryje się coś więcej. A to „coś” potrafi mieć ogromny wpływ na to, jak się ze sobą dogadujemy.

Tytuł: W co grają ludzie. Psychologia stosunków międzyludzkich
Autor: Eric Berne
Wydawnictwo: Wydawnictwo Naukowe PWN
Rok wydania: 2024
Liczba stron: 240

Gdybym miał powiedzieć, „o czym” jest ta książka, powiedziałbym: o tym, co naprawdę dzieje się między ludźmi – pod powierzchnią słów. O tych momentach, kiedy rozmowa niby jest prosta, ale zostawia dziwne napięcie. Kiedy ktoś mówi jedno, a Ty czujesz, że chodzi o coś zupełnie innego.

To, co najbardziej zmienia perspektywę, to zrozumienie, że wiele naszych interakcji to nie są spontaniczne, świadome wybory – tylko powtarzalne „gry”. Schematy, które odgrywamy często automatycznie, bo są nam znane, bezpieczne albo… po prostu wyuczone. Berne pokazuje, że te gry mają swoją strukturę, swoje role i – co najważniejsze – swoje „ukryte zyski”. Nawet jeśli na pierwszy rzut oka wydają się dla nas niekorzystne.

Czytając tę książkę, zaczynasz zauważać rzeczy, które wcześniej umykały:
dlaczego niektóre rozmowy zawsze kończą się tak samo,
dlaczego wchodzisz w te same konflikty,
dlaczego pewne relacje „kręcą się w kółko”.

I co ważne – zaczynasz widzieć, że to nie jest przypadek. To nie jest poradnik w stylu „zrób 5 kroków i wszystko się zmieni”. To raczej narzędzie do patrzenia głębiej. Do rozumienia siebie i innych w sposób bardziej świadomy – a przez to bardziej wolny.

Jednocześnie książka stawia coś bardzo ważnego w kontrze do „gier”: autentyczność. Berne pokazuje, że prawdziwa bliskość nie polega na odgrywaniu ról, tylko na wyjściu poza nie – co jest trudniejsze, ale też dużo bardziej wartościowe. To lektura, która może być momentami niewygodna. Bo zmusza do zobaczenia własnych schematów. Ale właśnie dlatego działa.

Dla mnie to jedna z tych książek, które nie tyle „uczą”, co zmieniają sposób patrzenia. I zostają z Tobą w codziennych sytuacjach – w rozmowach, reakcjach, chwilach napięcia. Bo nagle zaczynasz widzieć więcej. A kiedy widzisz więcej, masz też większy wybór, jak chcesz się zachować.

10 powodów, dla których warto sięgnąć po tę książkę:

1. Pomaga zobaczyć „drugie dno” rozmów – zaczynasz rozumieć, co naprawdę dzieje się w interakcjach, nie tylko na poziomie słów.
2. Uczy rozpoznawać schematy relacyjne – widzisz powtarzające się „gry”, w które wchodzisz Ty i inni.
3. Zmniejsza chaos w relacjach – nagle to, co było niezrozumiałe („dlaczego znowu to samo?”), zaczyna mieć sens.
4. Pokazuje ukryte motywacje – rozumiesz, jakie potrzeby stoją za trudnymi zachowaniami – także własnymi.
5. Pomaga wychodzić z toksycznych dynamik – świadomość gry to pierwszy krok do tego, żeby przestać w nią grać.
6. Rozwija samoświadomość – zaczynasz zauważać swoje role, reakcje i automatyzmy w relacjach.
7. Uczy bardziej autentycznej komunikacji – zamiast manipulacji i schematów, pojawia się większa szczerość i prostota.
8. Zwiększa cierpliwość do innych – widzisz, że wiele zachowań to nie „zła wola”, tylko wyuczone wzorce.
9. Ma zastosowanie w każdej relacji – partner, rodzina, praca – te mechanizmy są uniwersalne.
10. Daje większą wolność w relacjach – kiedy widzisz grę, możesz zdecydować, czy chcesz w niej dalej uczestniczyć.

Zapraszam do lektury innych artykułów:

• Asertywność — jak mówić NIE i stawiać granice bez poczucia winy

• Toksyczny związek – jak rozpoznać toksycznego partnera i uwolnić się od toksycznej relacji

• People Pleaser i stawianie granic – dlaczego tak trudno powiedzieć „nie”

• Gaslighting i toksyczna relacja – jak rozpoznać psychiczną manipulację i odzyskać kontrolę

• Cechy narcyza – jak działa narcyz w związku i dlaczego tak trudno odejść?

• Toksyczni ludzie i toksyczne relacje — psychologia schematów, które kierują twoimi wyborami

• Manipulacja i szantaż emocjonalny w związku — jak budować zdrową komunikację